آداب و رسوم تشریفاتی و مهمان‌نوازی ایرانیان باستان

مهمان نوازی ایرانیان زبانزد تمام کسانی است که به این دیار سفر کرده اند. آداب و رسوم ایرانیان تنها به دوران معاصر بر نمی گردد بلکه بر اساس شواهد و مدارک تاریخی به دوران باستان باز می گردد. ایرانیان در روابط اجتماعی خود ضوابطی را رعایت میکردند که برخی در پاره اخلاقی و برخی دیگر متاثر از تعلیمات دینی آنها بوده است.

آداب رفتاری، ترتیبات البسه و هنر سخن گفتن

 

  •  زمانی که یک مقام برجسته و والامقام از جای دوری میرسید، چند منزل جلوتر از مقصد به پیشباز میهمان میرفتند و از او استقبال میکردند.
  •  زمانی که دو سوار بهم میرسیدند، سواری از طبقه پایین تر اجتماع بود و در صورت هم طبقه بودن، سوار جوانتر می بایست زودتر از اسب پیاده میشد.
  •  پس از پیاده شدن از اسب و قبل از مصاحفه، زمین را میبوسیدند و به اعزاز یکدیگر میپرداختند و از حال و احوال هم و بستگان دیگری و نیز سختی سفر میپرسیدند.
  •  هنگام ورود یا عزیمت پدر یا پسر، پسر دست و پای پدر را میبوسید و پدر فرزندش را در آغوش میگرفت و بر سر و روی او بوسه میزد.
  •  جوانان در حضور بزرگتر‌ها دست بر سینه میزدند، سر را پایین انداخته و زمین را نگاه میکردند.
  •  هنگام عزیمت مهمانی عالی رتبه، میزبان او را تا چند منزل همراهی میکرد و پس از جدایی از هم، همدیگر را به نشانه وداع در آغوش میگرفتند.
  •  میزبان در آستانه در از مهمان استقبال میکرد و به او خیر مقدم میگفت.
  •  ضوابط به گونه‌ای حکم میکرد که مردان نمی بایست بدون کمربند مقدس یا پای برهنه منزل را ترک کنند.
  •  بر سر داشتن کلاه نیز بخشی از اجزای لباس و مرسوم بود که هنگام ملاقات صاحب منصبان به نشانه احترام، در مراسم عزا به منزله تعزیت و هنگام ابراز ندامت به نمایش پشیمانیبرسرمیداشتند.
  •  نظافت لباس و بدن از امور مهم بود و کاربرد بوی وش بسیار توصیه میشد.
  •  از گلها جهت تزیین عمومی، مراسم نذری یا به عنوان هدیه استفاده میشد.
  •  در جشن‌ها، مردم با گل در دست شرکت میکردند. ضمنا هر گلی، نماد خاصی بود. بهای یک دسته گل در زمان بهرام گور، معادل ارزش یک درهم بود و این ارزش گل را در فرهنگ ایرانیان باستان میرساند.
  •  آداب و رسوم حکم میکرد که قاصد بنا بر خبر خوش گل هدیه دهد.
  •  اگر کسی توصیه‌ای میکرد و خلاف آن ثابت میشد، انتقاد از او خلاف ادب بود. همچنین اگر کسی به توصیه گوش نمیکرد و دچار خسران میشد را سرزنش نمیکردند. البته از کسی که سفارش پسندیده‌ای میکرد تشکر میکردند.
  •  هر کسی لازم بود جایگاه خود را در جلسه بداند و بالاتر از جای خود ننشید. البته برخی گفته‌اند که باید پایین‌تر از جای خود بنشیند تا جای بالاتر تعارف کنند.
  •  رفتار دوستانه و صمیمی زیاد توصیه میشد و البته این رفتار نمی‌بایست تسلیم خفت میشد.
  •  در برابر شخص عزادار نمی‌بایست شادی میکرد.
  •  بلافاصله پس از خروج از حمام، نمی‌بایست در ملاعام ظاهر میشد.
  •  پر حرفی کردن در فرهنگ ایرانیان شایسته شمرده نمیشد و شایستگی بر آن بود که شخص شنونده خوبی باشد و به جا حرف بزند.
  •  شخص باید تا اتمام صحبت دیگری صبر میکرد و به گوینده نگاه میکرد تا گوینده بداند تمام حواسش به اوست.
  •  قطع کردن حرف گوینده از پرحرفی بدتر جلوه میکرد.
  •  از صحبت طولانی و ساکت بودن بیش از حد می‌بایست پرهیز میکرد.
  •  گوینده باید آرام، متین و شیوا سخن میگفت.
  • فرد موقعی باید سخن میگفت که مستقیما از او سؤال میشد.
  •  سخنران بلیغ نمیبایست در میان نادانان سخنرانی میکرد.
  •  توصیه میشد از تاکید زیاد به سخنان گویند جهت احساس سروری نکردن خودداری شود.
خواندن این نوشته ها توصیه می شود
  • در جمع بیانگان نباید از سایر کشورها انتقاد میکرد، چرا که ممکن بود در آن جمع فردی از کشور مورد بحث وجود داشته باشد.
  •  از بیان داستان‌های موحش و لطایف غیر قابل باور باید خودداری میشد.
  •  کسانی که دچار مشکلات روحی و جسمی هستند باید از شرح مشکلات خود پرهیز میکردند.
  •  در جمع نباید در گوش کسی نجوا میکرد.
  •  از خودستایی، به خود بالیدن، لعنت کردن، قسم خوردن، دیگران را تحقیر کردن، با حرفهای سخنران مخالفت کردن، حرف بیهوده زدن، در غیاب دیگران عیب جویی نمودن، و از بیان کلماتی در تهدید و ارعاب دیگران باید اجتناب نمود.
  •  از طرح مطایبات و لطایف باید خودداری میکرد در صورتی که تا جایی به دیگری بر نخورد.
  •  اگر کسی اشتباه میکرد، نباید به این فکر میکرد که با پوزش خواستن تحقیر میشود.
  •  هنگام رویت چیزی باید خدا را یاد کرد.
  •  نباید بر سر موضوعی لجاجت کرد.

آداب مهمانی-میزبانی

 

  •  مهمترین وظیفه در هر مهمانی، رعایت آداب است.
  •  بهتر است میهمان بدون عیب باشد تا مکرر.
  •  اعتدال در میزبانی و مهمانی شرط است مثلا دعوت ماهی یکبار بهتر از دعوت ماهی سه بار است.
  •  میزبان باید مقام و منزلت میهمان را رعایت کند.
  •  هنگام گستردن سفره و نستن میهمانان، میزبان باید می‌ ایستاد تا میهمانان از او درخواست میکردند تا بنشیند.
  •  در گرگان رسم بود که میزبان از جمع میهمانان غایب میشد و کسی را به نمایندگی خویش مامور خدمت به میهمانان میکرد.
  •  برخی جاها بر این رسم بود که در برخی از مناطق و هنگام برخی از پذیرایی‌ها، موقع چیدن غذا، گاهی آنرا اول در جلوی میزبان قراز میدادند. بعد از مهمان پذیرایی می کردند، و در جاهایی دیگر، برعکس عمل می کردند. (به نظر می رسد که در رسم اول، مقام میزبان بالاتر از مهمان بوده است و در رسم دوم، برعکس.)
  •  میزبان از کمبود‌ها زیاد عذرخواهی نمیکرد و مهمان را برای خوردن بیشتر تحت فشار قرار نمیداد.
  •  میهمان نمیبایست از سلیقه و میل خود پیروی میکرد و باید از همه غذاها میخورد.
  •  میزبان در جریان مهمانی باید خود را خرسند نشان میداد.
  •  بدون دعوت نمیبایست به جایی میرفت و باید در جایی که میزبان تعیین کرده بود مینشست.
  •  مهمان نمیبایست خیلی سیر یا گرسنه به مهمانی میرفت.
  •  قبل و بعد خوردن میبایست خدا را شکر میکرد.
  • هیچکس نباید قبل از بزرگترها دست به غذا میبرد یا به مسیر آوردن غذا چشم میدوخت.
  •  باید آرام غذا میخوردو هنگام خوردن با کسی گفتگو نمیکرد یا در صورت گفت و گو به دهان دیگری نگاه نمی‌انداخت.
  •  مهمانان هنگام صرف غذا نباید با یکدیگر دعوا کرده، به میزبان توهین کنند و به خدمه میزبان دستور دهند بگونه‌ای که دیگران فکر کنند، عضوی از خانواده میزبان است.
  •  افراط در خوردن، پرحرفی، آواز خواندن زیاد، حرص زدن، خندیدن و گریستن زیاد موقع غذاخوردن، از عادات نکوهیده بود.
  • در پایان مهمانی، می بایست از میزبان به طور مجمل تشکر نمود.

منبع protocolportal

ممکن است شما دوست داشته باشید

ارسال یک پاسخ

نظر خودت رو در مورد این مطلب با ما در میون بزار. اگر تجربه ای در این مورد داری خوشحال میشم بشنومش.😍
آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.